Bài 23: Bảng tần số tương đối và biểu đồ tần số tương đối
Bài 23: Bảng tần số tương đối và biểu đồ tần số tương đối
Khái niệm tần số tương đối (tần suất); cách lập bảng tần số tương đối; vẽ và phân tích biểu đồ tần số tương đối dạng cột và biểu đồ hình quạt tròn; ứng dụng tính xác suất thực nghiệm và thống kê cơ cấu.
Bài 23: Bảng tần số tương đối và biểu đồ tần số tương đối
Tìm hiểu khái niệm tần số tương đối (tần suất) để so sánh tỉ lệ phần trăm giữa các nhóm dữ liệu; thành thạo cách biểu diễn cơ cấu bằng biểu đồ hình quạt tròn và biểu đồ cột tương đối.
Bảng tần số tương đối
Cho mẫu dữ liệu cỡ $n$. Giả sử giá trị $x_i$ có tần số là $m_i$. Khi đó:
Đại lượng $f_i$ được gọi là tần số tương đối (hoặc tần suất) của giá trị $x_i$.
Bài toán thực tế: Cỡ áo học sinh (SGK 7.6)
Lớp 9A có $40$ bạn, trong đó $20$ bạn mặc áo cỡ M, $13$ bạn mặc áo cỡ S, $7$ bạn mặc áo cỡ L. Lập bảng tần số tương đối cho dữ liệu này.
Xem bảng tần số tương đối
Kích thước mẫu: $n = 40$.
- Cỡ M: $f_M = \dfrac{20}{40} \cdot 100\% = 50\%$.
- Cỡ S: $f_S = \dfrac{13}{40} \cdot 100\% = 32{,}5\%$.
- Cỡ L: $f_L = \dfrac{7}{40} \cdot 100\% = 17{,}5\%$.
| Cỡ áo | M | S | L | Tổng |
|---|---|---|---|---|
| Tần số tương đối ($f_i$) | $50\%$ | $32{,}5\%$ | $17{,}5\%$ | $100\%$ |
Biểu đồ tần số tương đối
Biểu đồ hình quạt tròn
Biểu diễn cơ cấu các thành phần trong toàn thể. Góc ở tâm của hình quạt tròn tương ứng với tần số tương đối $f\%$ được tính theo công thức:
Biểu đồ cột tương đối & Đoạn thẳng
Trục thẳng đứng (trục tung) ghi tỉ lệ phần trăm $(\%)$ thay vì số lượng tần số tuyệt đối. Rất thuận tiện để so sánh cơ cấu giữa hai mẫu số liệu có quy mô (kích thước mẫu) khác nhau.
Theo định nghĩa trong SGK Toán 9, tần số tương đối $f_i$ của giá trị $x_i$ là tỉ số giữa tần số $m_i$ và kích thước mẫu $n$, biểu diễn dưới dạng phần trăm:
$$f_i = \dfrac{m_i}{n} \cdot 100\%$$
Vì $\sum m_i = n$ nên tổng các tần số tương đối là:
$$\sum f_i = \sum \dfrac{m_i}{n} \cdot 100\% = \dfrac{\sum m_i}{n} \cdot 100\% = \dfrac{n}{n} \cdot 100\% = 100\%$$
Biểu đồ hình quạt tròn là công cụ trực quan tối ưu nhất để biểu diễn cơ cấu tỉ lệ phần trăm của các thành phần trong một tổng thể $100\%$.
Góc ở tâm tương ứng với hình tròn toàn phần là $360^\circ$ ($100\%$).
Do đó, góc ở tâm tương ứng với $25\%$ là:
$$\alpha = 360^\circ \cdot 25\% = 360^\circ \cdot 0{,}25 = 90^\circ$$
Kích thước mẫu $n = 40$.
Tần số tương đối của cỡ M là: $f_M = \dfrac{20}{40} \cdot 100\% = 50\%$.
Tần số tương đối của cỡ S: $f_S = \dfrac{13}{40} \cdot 100\% = 32{,}5\%$.
Tần số tương đối của cỡ L: $f_L = \dfrac{7}{40} \cdot 100\% = 17{,}5\%$.
Số học sinh chọn từng phần mềm:
- Skype: $3 \cdot 2 = 6$ bạn
- Zoom: $10 \cdot 2 = 20$ bạn
- Google Meet: $6 \cdot 2 = 12$ bạn
Tổng số học sinh là: $6 + 20 + 12 = 38$ bạn.
Tần số tương đối của Zoom: $\dfrac{20}{38} \cdot 100\% \approx 52{,}63\%$.
Kích thước mẫu $n = 150$.
Tần số tương đối của màu Xanh là: $f = \dfrac{60}{150} \cdot 100\% = 40\%$.
Xác suất thực nghiệm được ước lượng bằng tần số tương đối của biến cố:
$$P = \dfrac{20}{150} \cdot 100\% \approx 13{,}33\%$$
Bảng tần số tương đối biểu diễn tỉ lệ phần trăm của từng thành phần so với toàn thể (tổng các tỉ lệ phải bằng $100\%$). Các số liệu trong bảng là tốc độ tăng trưởng kinh tế so với năm trước của từng ngành riêng biệt, nên đây không phải là bảng tần số tương đối.
Tần số tương đối được tính theo công thức:
$$f = \dfrac{108^\circ}{360^\circ} \cdot 100\% = 0{,}3 \cdot 100\% = 30\%$$
Đã Thành Thạo Bài Tập Cơ Bản SGK?
Thử thách ngay với 5 bài toán tương tự & vận dụng nâng cao để bứt phá mục tiêu 9+!
Ngân Hàng Bài Toán Tương Tự & Vận Dụng Nâng Cao
Tuyển tập các bài toán phát triển từ câu hỏi SGK, bám sát đề minh họa và đề thi tốt nghiệp THPT 2025. Hướng dẫn tư duy bản chất, mẹo bấm máy giải nhanh và kèm lớp Zoom tương tác hàng tuần.
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!