Bài tập cuối chương VI
Hệ thống hóa toàn bộ kiến thức, kĩ năng giải toán Tỉ lệ thức và Đại lượng tỉ lệ Chương VI
BÀI TẬP CUỐI CHƯƠNG VI (TRANG 21)
Hệ thống hóa toàn bộ kiến thức, kĩ năng giải toán Tỉ lệ thức và Đại lượng tỉ lệ
Tổng kết toàn diện 4 mảng nội dung trọng tâm: Định nghĩa và tính chất của tỉ lệ thức; Tính chất của dãy tỉ số bằng nhau; Đại lượng tỉ lệ thuận; Đại lượng tỉ lệ nghịch.
- Thành thạo lập tỉ lệ thức từ đẳng thức tích và tìm số hạng chưa biết.
- Ứng dụng dãy tỉ số bằng nhau giải toán hình học (số đo góc) và toán chia phần.
- Giải quyết thành thạo các bài toán thực tiễn về đổi đơn vị đo, năng suất làm việc và phân công lao động.
Dưới đây là sơ đồ tư duy hệ thống hóa 4 nhánh kiến thức cốt lõi giúp các em nắm vững phương pháp và công thức giải toán:
Lập tất cả các tỉ lệ thức có thể được từ bốn số sau: $0{,}2;\ 0{,}3;\ 0{,}8;\ 1{,}2$.
Xem lời giải chi tiết
Ta xét các tích hai số từ bốn số đã cho:
$0{,}2 \cdot 1{,}2 = 0{,}24$ và $0{,}3 \cdot 0{,}8 = 0{,}24$.
Do $0{,}2 \cdot 1{,}2 = 0{,}3 \cdot 0{,}8$, ta lập được 4 tỉ lệ thức sau:
1) $\frac{0{,}2}{0{,}3} = \frac{0{,}8}{1{,}2}$
2) $\frac{0{,}2}{0{,}8} = \frac{0{,}3}{1{,}2}$
3) $\frac{1{,}2}{0{,}3} = \frac{0{,}8}{0{,}2}$
4) $\frac{1{,}2}{0{,}8} = \frac{0{,}3}{0{,}2}$
Tìm thành phần chưa biết $x$ trong tỉ lệ thức: $\frac{x}{2{,}5} = \frac{10}{15}$.
Xem lời giải chi tiết
Áp dụng tính chất cơ bản của tỉ lệ thức ($a \cdot d = b \cdot c$):
$$x \cdot 15 = 2{,}5 \cdot 10 \implies 15x = 25 \implies x = \frac{25}{15} = \frac{5}{3}.$$
Vậy $x = \frac{5}{3}$.
Từ tỉ lệ thức $\frac{a}{b} = \frac{c}{d}$ (với $a, b, c, d \neq 0$) có thể suy ra những tỉ lệ thức nào?
Xem lời giải chi tiết
Từ tỉ lệ thức $\frac{a}{b} = \frac{c}{d} \implies a \cdot d = b \cdot c$. Từ đẳng thức tích này ta suy ra được ba tỉ lệ thức:
• Hoán vị hai ngoại tỉ: $\frac{d}{b} = \frac{c}{a}$.
• Hoán vị hai trung tỉ: $\frac{a}{c} = \frac{b}{d}$.
• Hoán vị đồng thời cả hai ngoại tỉ và hai trung tỉ: $\frac{b}{a} = \frac{d}{c}$.
Ngoài ra, theo tính chất của dãy tỉ số bằng nhau (với điều kiện các mẫu khác 0):
$$\frac{a}{b} = \frac{c}{d} = \frac{a + c}{b + d} = \frac{a - c}{b - d}.$$
Inch (đọc là in-sơ và viết tắt là in) là tên của một đơn vị đo chiều dài trong Hệ đo lường Mỹ. Biết rằng $1\text{ in} = 2{,}54\text{ cm}$.
- a) Hỏi một người cao $170\text{ cm}$ sẽ có chiều cao là bao nhiêu inch (làm tròn kết quả đến hàng đơn vị)?
- b) Chiều cao của một người tính theo xentimét có tỉ lệ thuận với chiều cao của người đó tính theo inch không? Nếu có thì hệ số tỉ lệ là bao nhiêu?
Xem lời giải chi tiết
a) Đổi chiều cao $170\text{ cm}$ sang inch:
Chiều cao của người đó tính theo inch là:
$$170 : 2{,}54 = \frac{170}{2{,}54} \approx 66{,}929\dots \approx 67\text{ (in)}.$$
Vậy người đó cao khoảng $67\text{ inch}$.
b) Xét quan hệ tỉ lệ thuận:
Gọi chiều cao tính theo cm là $y$ và chiều cao tính theo inch là $x$.
Vì $1\text{ in} = 2{,}54\text{ cm}$ nên công thức đổi là: $y = 2{,}54 \cdot x$.
Do đó, chiều cao theo xentimét tỉ lệ thuận với chiều cao theo inch theo hệ số tỉ lệ là $2{,}54$.
Số đo ba góc $A, B, C$ của tam giác $ABC$ tỉ lệ với $5; 6; 7$. Tính số đo ba góc của tam giác đó.
Xem lời giải chi tiết
Gọi số đo ba góc của tam giác $ABC$ lần lượt là $\widehat{A}, \widehat{B}, \widehat{C}$ (đơn vị: độ; $0^\circ < \widehat{A}, \widehat{B}, \widehat{C} < 180^\circ$).
Theo định lí tổng các góc trong một tam giác, ta có: $\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{C} = 180^\circ$.
Vì số đo ba góc tỉ lệ với $5; 6; 7$ nên:
$$\frac{\widehat{A}}{5} = \frac{\widehat{B}}{6} = \frac{\widehat{C}}{7}.$$
Áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau:
$$\frac{\widehat{A}}{5} = \frac{\widehat{B}}{6} = \frac{\widehat{C}}{7} = \frac{\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{C}}{5 + 6 + 7} = \frac{180^\circ}{18} = 10^\circ.$$
Từ đây suy ra số đo từng góc:
• $\widehat{A} = 10^\circ \cdot 5 = 50^\circ$.
• $\widehat{B} = 10^\circ \cdot 6 = 60^\circ$.
• $\widehat{C} = 10^\circ \cdot 7 = 70^\circ$.
Vậy số đo ba góc của tam giác là $\widehat{A} = 50^\circ, \widehat{B} = 60^\circ$ và $\widehat{C} = 70^\circ$.
Ba đội công nhân làm đường được giao ba khối lượng công việc như nhau. Đội thứ nhất hoàn thành công việc trong 4 ngày, đội thứ hai trong 5 ngày và đội thứ ba trong 6 ngày. Tính số công nhân của mỗi đội, biết đội thứ nhất nhiều hơn đội thứ hai là 3 người và năng suất lao động của các công nhân là như nhau trong suốt quá trình làm việc.
Xem lời giải chi tiết
Gọi $x, y, z$ lần lượt là số công nhân của đội thứ nhất, đội thứ hai và đội thứ ba ($x, y, z \in \mathbb{N}^*$).
Vì ba đội làm cùng khối lượng công việc với năng suất như nhau nên số công nhân và số ngày hoàn thành là hai đại lượng tỉ lệ nghịch:
$$4x = 5y = 6z \quad \text{và} \quad x - y = 3.$$
Chia cả ba biểu thức cho $\text{BCNN}(4, 5, 6) = 60$, ta được:
$$\frac{4x}{60} = \frac{5y}{60} = \frac{6z}{60} \implies \frac{x}{15} = \frac{y}{12} = \frac{z}{10}.$$
Áp dụng tính chất của dãy tỉ số bằng nhau:
$$\frac{x}{15} = \frac{y}{12} = \frac{z}{10} = \frac{x - y}{15 - 12} = \frac{3}{3} = 1.$$
Từ đây suy ra:
• Đội thứ nhất: $x = 1 \cdot 15 = 15$ (người).
• Đội thứ hai: $y = 1 \cdot 12 = 12$ (người).
• Đội thứ ba: $z = 1 \cdot 10 = 10$ (người).
Vậy đội thứ nhất có 15 người, đội thứ hai có 12 người và đội thứ ba có 10 người.
Đã Thành Thạo Bài Tập Cơ Bản SGK?
Thử thách ngay với 8 bài toán tương tự & vận dụng nâng cao để bứt phá mục tiêu 9+!
Ngân Hàng Bài Toán Tương Tự & Vận Dụng Nâng Cao
Tuyển tập các bài toán phát triển từ câu hỏi SGK, bám sát đề minh họa và đề thi tốt nghiệp THPT 2025. Hướng dẫn tư duy bản chất, mẹo bấm máy giải nhanh và kèm lớp Zoom tương tác hàng tuần.
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!
Mở Khóa Đáp Án & Lời Giải Dạng Toán Tương Tự 9+
Dạng bài toán tương tự & vận dụng nâng cao này giúp em nắm chắc phương pháp giải nhanh điểm 9+. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí chỉ trong 30 giây để bắt đầu giải bài!